Salah seorang tokoh dalam pertukangan perak yang disegani ramai ialah Haji Abdul Manan bin haji Yakub dari Kampung Sireh di daerah Kota Bharu, Kelantan. Beliau dilahirkan pada 10 Jun 1944 dan mewarisi kemahiran pertukangan perak dari keluarganya. Beliau mula bertukang perak pada usia 16 tahun. Haji Abdul Manan sentiasa mengasah kreativiti dengan menghasilkan reka bentuk dan reka corak mengikut kehendak semasa.
Beliau masih terus mengusahakan pembuatan barangan Perak dengan menggunakan tangan kerana permintaan terhadap produk ini masih tinggi. Kemahiran beliau mendapat pengiktirafan dari pihak Istana Kelantan apabila beliau dilantik sebagai tukang Kraf istana pada tahun 1993. pada tahun 2008, Kraf tangan Malaysia telah melantik beliau sebagai Tokoh Kraf Pertukangan Perak
Pengenalan /
Tuan Haji Ab. Manan bin Haji Yakub atau lebih dikenali sebagai Pok Teh adalah
anak jati Kampung Sireh Kota Bharu, Kelantan yang merupakan kawasan utama
pertukangan perak sejak dahulu lagi. Pok Teh yang dilahirkan pada 10 Jun 1944,
mula didedahkan dengan kerja-kerja pertukangan perak ketika berusia seawal 7
tahun. Sejak kecil, Pok Teh sering memerhatikan kerja pertukangan bapanya, Haji Yakub bin Mohamad yang merupakan seorang
tukang perak mahir menghasilkan barangan kraf perak untuk pegawai-pegawai
Inggeris selain menerima tempahan dari istana. Bermula seawal usia 14 tahun
(pada tahun 1958), Pok Teh mula serius mendalami kemahiran pertukangan perak
daripada bapanya. Pok Teh mendapat pendidikan tertinggi di Sekolah Menengah Padang Garong
Kota Bharu, Kelantan. Hasil perkahwinannya bersama Limah binti Che Abdullah,
mereka dikurniakan 8 orang anak. Berbekalkan kesedaran, minat dan semangat yang
tinggi bahawa kraf perak tradisional perlu dipertahankan, Pok Teh terus
berusaha gigih bagi memartabatkan seni pertukangan kraf perak di kalangan
masyarakat Melayu. Setelah bapa beliau meninggal dunia pada tahun 1977, Pok Teh
meneruskan usaha bapanya dalam pertukangan perak secara kecil-kecilan.
Tuan Haji
Ab. Manan Bin Haji Yakub or better known as Pok Teh is a native of Kampung
Sireh, Kota Bharu, Kelantan; an area that has been prominent in silver
craftmanship since many generations ago. Pok Teh, who was born on the 10th of June
1944, was first exposed to the craft of silversmithing from as young as 7 years
old. From boyhood Pok Teh often watched his father Haji Yakub Bin Mohamad, who
was a talented silversmith, making silver craftworks for the British officers
besides taking patronage from the palace and other local orders. From as early
as the age of 14 in the year 1958, Pok Teh began seriously immersing himself in
the craft of silversmithing with the encouragement and tutelage of his father. Pok Teh obtained
his secondary and highest education at Sekolah Menengah Padang Garong, Kota
Bharu, Kelantan. Through his marriage to Limah Binti Che Abdullah, they were
blessed with eight children. Armed with the awareness, interest and a fiery
spirit that the traditional silver crafts need to be preserved, Pok Teh soldiered
ahead in improving his skills and creations to raise the prestige of silver
craftsmanship in the Malay community. After his father passed away in 1977, Pok
Teh continued his father’s legacy in the art of silversmithing on a small
personal scale.
Kepimpinan dan Ketokohan /
Menjelang awal tahun 1980-an, Pok Teh giat mengusahakan seni pertukangan perak melalui beberapa agensi dan pertubuhan seperti Kelantan Malay Arts, Koperasi Kampung Morak, Perbadanan Kemajuan Kraftangan Malaysia dan muzium-muzium. Selain aktif mengusahakan perusahaannya, Pok Teh juga turut aktif dalam aktiviti kemasyarakatan di sekitar Kota Bharu, Kelantan. Usaha dan kesungguhan Pok Teh mula membuahkan hasil dengan tertubuhnya Syarikat KB Permai yang ditubuhkan pada tahun 1985. Kini, syarikat yang dimiliki oleh Pok Teh mempunyai 11 orang pekerja mahir dalam kerja-kerja pertukangan perak. Minat dan kemahiran beliau kini diperturunkan kepada dua orang anaknya iaitu Hasnani binti Ab. Manan dan Hasnan bin Ab. Manan serta anak saudaranya, Razali bin Abas.
Kepimpinan dan Ketokohan /
Menjelang awal tahun 1980-an, Pok Teh giat mengusahakan seni pertukangan perak melalui beberapa agensi dan pertubuhan seperti Kelantan Malay Arts, Koperasi Kampung Morak, Perbadanan Kemajuan Kraftangan Malaysia dan muzium-muzium. Selain aktif mengusahakan perusahaannya, Pok Teh juga turut aktif dalam aktiviti kemasyarakatan di sekitar Kota Bharu, Kelantan. Usaha dan kesungguhan Pok Teh mula membuahkan hasil dengan tertubuhnya Syarikat KB Permai yang ditubuhkan pada tahun 1985. Kini, syarikat yang dimiliki oleh Pok Teh mempunyai 11 orang pekerja mahir dalam kerja-kerja pertukangan perak. Minat dan kemahiran beliau kini diperturunkan kepada dua orang anaknya iaitu Hasnani binti Ab. Manan dan Hasnan bin Ab. Manan serta anak saudaranya, Razali bin Abas.
Upon the
early 1980s Pok Teh raised his efforts in propagating traditional silver
craftsmanship through several agencies and organisations such as Kelantan Malay
Arts, Koperasi Kampung Morak, Perbadanan Kemajuan Kraftangan Malaysia as well
as with museums. Besides being active in his own enterprise, Pok Teh was also active
in community activities in and around Kota Bharu, Kelantan. Pok Teh’s
efforts and seriousness in his craft bore fruit with the opening of Syarikat KB
Permai which was established in 1985. Now this company that is owned by Pok Teh
employs 11 skilled craft workers in the vocation of silversmithing. His
interest and skills have been passed on to two of his children Hasnani Binti
Ab. Manan and Hasnan Bin Ab. Manan as well as his nephew, Razali Bin Abas.
.jpg)
Tahap penghasilan karya / reka cipta
Encik Abdul Manan sering mengguna dan menggubah reka corak yang berunsurkan motif flora untuk disesuaikan dengan bentuk produk kraf mengikut kehendak dan cita rasa pelanggan.
Eksklusif
Karya atau reka cipta yang dihasilkan beliau sering dijadikan hiasan dan cenderamata oleh pihak Istana Kelantan seperti Payung Adat Istiadat, Kepala Logo Kenderaan Istana dan Cokmar.
Beliau sering mendapat tempahan membuat cokmar dari Dewan Undangan Negeri, Institusi Pengajian Tinggi, Majlis Sukan Negara dan Majlis Sukan Negeri Pahang.
Hasil kerja tangan beliau telah mendapat perhatian dari Kerajaan Malaysia apabila menerima tempahan produk perak untuk cenderamata kepada bekas Setiausaha Agung PBB (Koffi Annan) pada tahun 2005.
Berikut merupakan produk-produk yang telah dihasilkan oleh beliau :
- Cokmar Dewan Undangan Negeri Terengganu – 1980
- Bekas Renjisan Air Mawar Istana Negara – 1990
- Piala Perdana Sukma – Majlis Sukan Negara – 1990
- Cenderamata Undangan Rasmi SUKOM 98 Berhad - 1998
- Piala Olahragawan Negeri Pahang – Majlis Sukan Negeri Pahang – 1999
- Cokmar Universiti Tun Abdul Razak – 2000
- Cokmar Universiti Putera Malaysia – 2000
- Keris Istiadat Cokmar Universiti Industri Selangor (Unisel) – 2001
- Piala Anugerah Olahragawan / Olahragawati Kebangsaan –Majlis Sukan Negara (MSN) 2002
- Cokmar Institut Iktisad Kemajuan Pahang (IKIP) -2005
- Cokmar Universiti Teknikal Malaysia - 2007
- Gong Bertanduk Tempahan Sultan Muhammad Ke V (Istanan Kelantan) -2010
- Cokmar Kolej Universiti Perubatan Cyberjaya – 2010
Pasaran Khusus (Niche market)
Sesuai dengan strategi perniagaan KB Permai, Encik Abdul Manan telah menghasilkan produk mengikut segmen pasaran yang ingin diterokai samada di peringkat biasa, pertengahan atau tinggi (eksklusif). Susun atur bilik pameran dan jualan produk KB Permai disusun mengikut segmen pasaran khusus untuk pelbagai variasi pelanggan yang datang.
Pada tahun 2008, karya seni beliau telah dipilih oleh Kerajaan Malaysia untuk dipasarkan di Gedung Membeli Belah Harrods, London.
Karya / reka cipta yang menjadi ikutan (menjadi trend-setter)
Reka corak yang digubah oleh Encik Abdul Manan menggabungkan pelbagai motif tradisional dan geometri kontemporari khususnya tempahan Cokmar-Cokmar Universiti yang diterima pakai oleh banyak institusi pengajian. Antaranya ialah teknik pahat wares bermotif Pucuk Rebung, Sulur Kacang, Daun Jawa dan Tapak Lembing serta Islamic Geometric di atas permukaan produk perak.
Inovasi dalam menghasilkan karya atau reka cipta
Encik Abdul Manan turut meneroka penggunaan alatan moden dalam seni Pertukangan Perak. Ia bertujuan untuk meluaskan lagi pasaran. Penggunaan alatan ini dapat menpercepatkan proses pertukangan, namun kualiti dan keindahan kraf perak masih terus dikekalkan. Di samping itu kos pengeluaran juga dapat dikurangkan dan ia memberi peluang kepada semua lapisan masyarakat untuk memiliki barangan kraf perak.
Berikut merupakan peralatan yang beliau gunakan iaitu :
- Plate Rolling Machines
- Mesin Dawai Magnetic Thumbler Polishing Machines
- Stamping Machines
- Flexible Shaft
Beliau telah dilantik sebagai Tukang Perak Istana Kelantan. Kebanyakan barang yang dihasilkan oleh beliau sering digunakan oleh pihak Istana Kelantan sebagai cenderamata untuk kenalan dan tetamu Kerabat Diraja Kelantan.
Pada tahun 2008, Encik Abdul Manan telah dilantik sebagai Adiguru Kraf Perak dari Kraftangan Malaysia.
Pengiktirafan ke atas karya / reka cipta tokoh
Hasil karya Encik Abdul Manan berjaya menembusi pasaran sehingga ke dalam Istana Negara sebagai salah satu perkakasan dalam adat istiadat istana.
Pengiktirafan Istana Negara tersebut setaraf dengan perlantikan beliau sebagai tukang perak Istana Negeri Kelantan oleh Ke Bawah Duli Yang Maha Mulia Al-Sultan Kelantan.
Karya beliau juga sering digunakan untuk anugerah-anugerah tertinggi sukan negara seperti Anugerah Olahragawan dan Olahragawati Kebangsaan dan Piala Perdana Sukma.
Kerajaan Malaysia turut mengiktiraf karya Encik Abdul Manan dengan menjadikan Produk Kraf Perak sebagai cenderamata kepada Bekas Setiausaha Agung PBB (Koffi Annan)
Antara lain-lain penganugerahan dan pengiktirafan yang diterima oleh beliau ialah :
- Pada Tahun 1970’an beliau pernah menyertai pameran dan memenangi tempat ke dua kraf perak yang dianjurkan oleh Jabatan Muzium Malaysia
- Pada tahun 1993 beliau telah dilantik sebagai Tukang Kraf Istana Kelantan oleh pihak Istana Kelantan
- Beliau menerima Anugerah Usahawan Seni Kraf dalam bidang perak dari Kerajaan Malaysia pada tahun 2007
- Pada Tahun 2008 beliau telah menerima Anugerah Industri Pelancongan Negeri Kelantan kategori produk kraf
- Beliau juga dilantik sebagai Adiguru Kraf Perak dari Kraftangan Malaysia pada tahun 2009
Pencapaian kerjaya tokoh
Bermula pada awal tahun 1960-an, Encik Abdul Manan telah mengembangkan perniagaannya dengan menjadikan KB Permai sebagai jenama kraf perak yang ternama di peringkat tempatan dan juga nasional.
Beliau juga mempunyai 11 orang pekerja yang berkemahiran tinggi
Beliau juga pernah mempunyai kedai jualan di Kompleks Kraf Kuala Lumpur.
Dokumentasi
Kegiatan beliau turut mendapat liputan daripada media masa tempatan:
- RTM (Radio dan Televisyen)
- Sistem Televisyen Malaysia Bhd (TV3)
- Berita Harian
- Utusan Malaysia
Kraftangan Malaysia juga telah menerbitkan dokumentari berkaitan beliau yang bertajuk Adiguru Kraf Perak yang diterbitkan pada tahun 2009. Dokumentari ini menerangkan ketelitian dan kepakaran seni pertukangan perak yang diwarisi oleh beliau serta penerokaan berkaitan dengan kehidupan dan pengalamannya sepanjang menceburi bidang seni kraf perak.
Menurunkan kemahiran
Encik Abdul Manan tidak pernah mengenal erti jemu untuk menurunkan kemahiran pertukangan kraf perak kepada golongan muda yang berminat untuk mempelajari kemahiran ini .
Sesiapa sahaja yang berminat mendekati Encik Abdul Manan terutama pekerja-pekerja syarikat KB Permai akan sedikit sebanyak menimba ilmu pertukangan dan menjadi harapan beliau agar kemahiran ini akan diwarisi oleh seseorang. Buktinya, beliau mempunyai 11 orang pekerja tetap yang berkemahiran.
Beliau juga mempunyai dua orang anak iaitu Puan Harnaini binti Abdul Manan dan Encik Hasnan bin Abdul Manan yang turut menjejaki langkah beliau dengan mempunyai kedai dan bengkel pertukangan emas dan perak di Pasir Puteh dan Kota Bharu, Kelantan.
Anak-anak saudara beliau juga turut bekerja sebagai kakitangan KB Permai dan sedikit sebanyak mewarisi ilmu kraf pertukangan perak.
Beliau juga menerima bekas-bekas pelatih Latihan Jangka Pendek yang dijalankan di Kraftangan Malaysia Cawangan Kelantan untuk menimba lebih ilmu pertukangan kraf perak.
Penglibatan dalam program promosi anjuran agensi atau badan-badan tertentu
Beliau turut membantu mempromosikan barangan kraf perak dengan menyertai beberapa siri pameran dan demonstrasi di dalam dan luar negara termasuklah yang dianjurkan oleh Kraftangan Malaysia.
Pada tahun 1970’an beliau pernah menyertai Pameran Kraf Perak anjuran Muzium Negara. Selain itu, beliau sering menerima jemputan jualan dalam program promosi sepanjang tahun anjuran Kraftangan Malaysia terutama Hari Kraf Kebangsaan.
Menjadi pakar rujuk
Pejabat Istana Negeri Kelantan menjadikan Encik Abdul Manan sebagai pakar rujuk untuk penghasilan dan tempahan produk-produk perak di Istana Kelantan. Beliau merupakan Tukang Perak Khas Istana Negeri Kelantan yang dilantik oleh Pejabat Sultan Kelantan untuk menghasilkan produk-produk kraf perak tempahan khusus Kebawah Duli Yang Maha Mulia Al-Sultan Kelantan.
Kraftangan Malaysia Cawangan Kelantan juga pernah menggunakan khidmat beliau sebagai pakar rujuk dan panel penilai bagi produk perak yang dihasilkan oleh peserta Latihan Jangka Pendek Pahatan Perak yang dijalankan pada tahun 2009.
Menambah ilmu dan mempertingkatkan kemahiran
Encik Abdul Manan sentiasa berusaha menambah ilmu bagi meningkatkan kemahiran dalam menghasilkan karya atau reka ciptanya.
.jpg)
Dari segi pengunaan teknologi mesin dalam pembuatan kraf perak, beliau tidak segan silu untuk belajar daripada mereka yang lebih muda daripadanya untuk mempraktikkan kaedah pengeluaran yang mudah dan kos efisien daripada Pusat Kemudahan Gunasama Kraftangan Malaysia Cawangan Kelantan di Batu 2, Bunut Payung pada tahun 1980-an.
Beliau juga pernah menghadiri Bengkel Photo Etching, Spinning dan Casting yang dianjurkan oleh Kraftangan Malaysia pada tahun 1980an.
Nilai falsafah dan identiti dalam memartabatkan kraf warisan
Faktor pendorong kepada beliau supaya meneruskan seni pertukangan kraf tradisional ini ialah:
- Mempertahankan seni tradisional pertukangan kraf perak supaya terus berkembang dan dikenali ramai
- Memartabatkan seni kemahiran masyarakat melayu
Penyertaan dan kegiatan dalam masyarakat setempat
Bermula pada tahun 1980’an beliau banyak menyumbangkan bakti mengembangkan kemahiran seni pertukangan kraf perak melalui beberapa agensi dan pertubuhan antaranya:
- Pertubuhan Kelantan Malay Arts
- Koperasi Kampung Morak
- Kraftangan Malaysia
- Muzium-muzium negeri
Sumbangan beliau dalam membangunkan aktiviti seni antaranya:
- Pernah menjadi Ahli Jawatankuasa Koperasi Kg. Morak
- Ahli Pertubuhan Kelantan Malay Arts
.jpg)
Haji Ab. Manan bin Haji Yakub atau lebih dikenali sebagai Pok Teh adalah anak jati Kampung Sireh Kota Bharu, Kelantan yang merupakan kawasan utama pertukangan perak sejak dahulu lagi. Beliau yang dilahirkan pada 10 Jun 1944, mula didedahkan dengan kerja-kerja pertukangan perak ketika berusia seawal 7 tahun. Bermula seawal usia 14 tahun, beliau mula serius mendalami kemahiran pertukangan perak daripada bapanya.
Menjelang awal tahun 1980-an, beliau giat mengusahakan seni pertukangan perak melalui beberapa agensi dan pertubuhan seperti Kelantan Malay Arts, Koperasi Kampung Morak, Kraftangan Malaysia dan muzium-muzium. Selain aktif mengusahakan perusahaannya, beliau juga turut aktif dalam aktiviti kemasyarakatan di sekitar Kota Bharu, Kelantan.
Kemahiran beliau menghasilkan barangan perak kasar dan perhiasan diri melalui pelbagai teknik seperti tuangan menggunakan tulang sotong, pintalan dawai perak (filigree), pahat dan pelbagai teknik lain melayakkan beliau dilantik sebagai Tukang Kraf Istana Kelantan. Antara koleksi barangan perak karya milik Istana Kelantan yang telah dihasilkan ialah Payung Adat Istiadat, Kepala Logo Kenderaan Istana dan Cokmar Diraja selain tempahan membuat cokmar dari Institut Pengajian Tinggi dan Dewan Undangan Negeri.
Dari segi pemasaran, syarikat beliau iaitu Syarikat KB Permai aktif menyertai program-program promosi jualan anjuran Perbadanan Kemajuan Kraftangan Malaysia pada saban tahun seperti Hari Kraf Kebangsaan, Promosi Kraf Langkawi, Promosi Kerja Kahwin, Promosi Kraf Malaysia dan banyak lagi. Paling membanggakan, hasil karya barangan beliau telah dipilih untuk dipasarkan di gedung membeli belah ternama Harrods, London. Penglibatan beliau dalam industri kraf turut mendapat liputan media yang meluas melalui media cetak dan elekronik.
Pada tahun 2008, beliau telah dilantik sebagai Adiguru Kraf Perak oleh Kraftangan Malaysia selain Anugerah Industri Pelancongan Negeri Kelantan mengikut kategori produk kraf tempatan oleh kerajaan negeri. Selain itu, beliau juga pernah menerima Anugerah Usahawan Seni Kraf Bidang Perak dari Perbadanan Kemajuan Kraftangan Malaysia pada tahun 2007. Beliau yang telah dijemput Illahi pada 1 Januari 2011 telah dianugerahkan Tokoh Kraf Negara pada tahun yang sama.
Jumlah Pengunjung
